7578 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
🚨 DİKKAT! DOĞUM İZNİNDE 24 HAFTA MÜJDESİ: “1 NİSAN 2026” KRİTERİ VE ACİL BAŞVURU SÜRECİ! (Memur, İşçi ve Askeri Personel İçin Hak Kaybını Önleyecek Hayati Uyarı)
Resmî Gazete’de yayımlanarak anında yürürlüğe giren 7578 sayılı Kanun ile çalışan annelere yönelik tarihi bir adım atıldı ve 16 haftalık analık (doğum) izni süresi 24 haftaya çıkarıldı.
Ancak, kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla hâlihazırda doğum yapmış ve eski sisteme göre 16 haftalık iznini doldurmuş annelerin bu haktan yararlanabilmesi için çok kritik bir tarih şartı bulunuyor: 1 Nisan 2026.
Eğer eski izniniz bitmiş olsa dahi, 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla doğumunuzun üzerinden henüz 24 hafta geçmemişse, bu ekstra 8 haftalık (ilave) izinden faydalanma hakkınız devam ediyor demektir!
Hak kaybı yaşamamanız ve bu ilave izninizi derhâl kullanabilmeniz için, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren sadece 10 iş günü içinde kurumunuza dilekçe ile başvurmanız yasal bir zorunluluktur. Zamanla yarışılan bu geçiş sürecinin ve yürürlük tarihlerinin tüm detayları aşağıdadır:
1 Mayıs 2026 Cuma |33240 sayılı Resmi Gazete
7578 sayılı “Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” metnini incelediğimizde, üzerinde değişiklik yapılan, yeni madde eklenen veya kapsamı genişletilen mevzuatların tam listesi numaralarına göre sıralı olarak aşağıdadır:
- 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu: Madde 40 (1. fıkra, 10. bent) ve Madde 89 (1. fıkra, 6. ve 11. bentler) değiştirilmiştir.
- 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu: Madde 104 (A fıkrası) değiştirilmiştir.
- 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu: Madde 128 (1. fıkra, d bendi) değiştirilmiştir.
- 2022 Sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun: Madde 5 değiştirilmiştir.
- 2692 Sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu: Ek Madde 11 (3. fıkra, d bendi) değiştirilmiştir.
- 2803 Sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu: Ek Madde 3 (3. fıkra, ç bendi) değiştirilmiştir.
- 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu: Madde 3 (1. fıkra, f bendi), Madde 23 ve Ek Madde 1 değiştirilmiş; Madde 25/A, Madde 35/C, Ek Madde 12, Ek Madde 13, Ek Madde 14 ve Geçici Madde 20 kanuna eklenmiştir.
- 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu: Madde 17 (2. fıkra, b bendi) değiştirilmiştir.
- 4736 Sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun: Madde 1 (8. ve 9. fıkralar) değiştirilmiştir.
- 4857 Sayılı İş Kanunu: Madde 74 ve Ek Madde 2 değiştirilmiştir.
- 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu: Ek Madde 1 kanuna eklenmiştir.
- 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: Madde 15 ve Madde 18 değiştirilmiştir.
- 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu: Madde 10 (1. fıkra, f bendi) değiştirilmiştir.
- 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun: Madde 2 (1. fıkra) ve Ek Madde 4 değiştirilmiş; Ek Madde 5 kanuna eklenmiştir.
- 12 Nisan 1332 (1916) Tarihli Darülaceze Nizamnamesi: Madde 12 değiştirilmiş; Madde 25/A tüzüğe eklenmiştir.
Şimdi tek tek gerekçeleri ile değişen maddeleri izah edelim. Görevde yükselme sınavlarında sorumlu olduğunuz kanunlarda yapılan değişiklikler…
🏥 MADDE 1: Darülaceze’ye Yönelik Vergi Avantajı Düzenlemesi
Bu madde ile aslında başka bir temel kanunda değişiklik yapılıyor. İşte değişimin röntgeni:
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 1)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDELER: Gelir Vergisi Kanunu’nun 40. Maddesi ve 89. Maddesi
Aşağıda bu iki maddedeki değişimin ne anlama geldiğini netleştirelim:
1️⃣ Değişen İlk Yer: Gelir Vergisi Kanunu Madde 40 (Ticari Kazançtan İndirilecek Giderler)
(İlgili kısım: 1. fıkra, 10. bent)
- Ne İle İlgili? Şirketlerin ve ticari işletmelerin (bilanço veya işletme hesabı esasına göre defter tutanlar), yaptıkları bazı yardımları ticari kazançlarından gider olarak düşebilmesini düzenler.
- ❌ Eski Durum: İlgili bentte vergi avantajı sağlanan “fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflar” gibi ibareler vardı ancak Darülaceze ismen sayılmıyordu.
- ✅ Yeni Durum: Kanun metnine açıkça “Darülacezeye,” kelimesi eklendi. Artık ticari işletmeler, doğrudan Darülaceze’ye yaptıkları yardımları gider yazarak vergiden düşebilecekler.
2️⃣ Değişen İkinci Yer: Gelir Vergisi Kanunu Madde 89 (Beyanname Üzerinden Yapılacak İndirimler)
(İlgili kısım: 1. fıkra, 6. ve 11. bentler)
- Ne İle İlgili? Yıllık gelir vergisi beyannamesi veren mükelleflerin (örneğin; serbest meslek erbabı, kira geliri elde edenler vb.), bildirecekleri gelirlerinden (matrah) yapabilecekleri bağış ve yardım indirimlerini düzenler.
- ❌ Eski Durum: Yıllık beyannameden indirilebilecek bağışların sayıldığı bu bentlerde (gıda bankacılığı, tarihi eser restorasyonu vb. konuların geçtiği yerler) Darülaceze’nin adı geçmiyordu.
- ✅ Yeni Durum: İlgili iki bende de “Darülacezeye,” ibaresi eklendi. Böylece, yıllık gelir vergisi beyannamesi veren sade vatandaşlar veya serbest meslek sahipleri de Darülaceze’ye yaptıkları bağışları kendi vergi matrahlarından indirebilecekler.
👶 MADDE 2: Devlet Memurlarının Doğum ve Koruyucu Aile İzinlerinde Devrim Niteliğinde Değişiklik
Bu madde ile devlet memurlarının mazeret ve analık izinlerini düzenleyen temel kanunda çok kritik süre güncellemeleri yapılmıştır. İşte değişimin tam röntgeni:
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 2)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDE: 657 Sayılı Kanun’un 104. Maddesinin (A) Fıkrası (Mazeret İzni)
Aşağıda bu maddedeki değişimin memurlara sağladığı yeni hakları kıyaslamalı olarak görebilirsin:
1️⃣ Analık (Doğum) İzni Sürelerinin Uzatılması
- Ne İle İlgili? Kadın memurların doğum öncesi ve doğum sonrası kullanabildikleri ücretli analık izni süreleri.
- ❌ Eski Durum: Memurların doğum sonrasında 8 hafta, toplamda ise (doğum öncesi 8 + doğum sonrası 8) 16 hafta ücretli izin hakkı bulunuyordu.
- ✅ Yeni Durum: Kanundaki “doğumdan sonra sekiz” ibaresi “doğumdan sonra onaltı”; “toplam onaltı” ibaresi ise “toplam yirmidört” olarak değiştirildi. Artık kadın memurlar doğumdan sonra tam 16 hafta, toplamda ise 24 hafta ücretli analık izni kullanabilecekler.
2️⃣ Doğuma Kadar Çalışabilme Süresi (Doktor Raporuyla)
- Ne İle İlgili? Sağlık durumu iyi olan kadın memurların, doktor onayı ile doğum öncesi izinlerini doğum sonrasına aktarabilmek için çalışabildikleri son sınır.
- ❌ Eski Durum: Kadın memur, sağlık durumu uygunsa ve doktor raporu varsa doğuma 3 hafta kalana kadar kurumunda çalışabiliyordu.
- ✅ Yeni Durum: Kanundaki “üç” ibaresi “iki” olarak değiştirildi. Artık sağlık durumu uygun olan memurlar, doktor onayıyla doğuma 2 hafta kalana kadar çalışabilecekler. (Böylece doğum sonrasına daha fazla izin aktarabilme imkânı doğmuş oldu).
3️⃣ Koruyucu Aile İzni (Kanuna Eklenen Yepyeni Bir Hak)
- Ne İle İlgili? Çocuğu koruyucu aile statüsünde yanına alan memurlara verilecek uyum ve mazeret izni.
- ❌ Eski Durum: 657 sayılı Kanun’un mazeret iznini düzenleyen bu fıkrasında, “koruyucu aile” olan memurlar için tanımlanmış özel bir izin hakkı yoktu.
- ✅ Yeni Durum: Maddeye tamamen yeni bir cümle eklendi. Artık eşiyle birlikte veya tek başına koruyucu aile olan memura, çocuğun aileye teslim edildiği tarihten itibaren kendi isteği üzerine 10 gün mazeret izni verilecek.
💡 İşin Özeti: 7578 sayılı Kanun’un 2. maddesi, doğrudan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesini hedef alarak anne memurların ücretli doğum izinlerini 16 haftadan 24 haftaya çıkarmış ve memurlara 10 günlük koruyucu aile izni hakkı getirmiştir.
👴💸 MADDE 3: 65 Yaş ve Muhtaçlık Aylıklarında (2022 Sayılı Kanun) Faiz Düzenlemesi
Tıpkı önceki maddelerde yaptığımız gibi, bu değişikliğin de röntgenini çekelim ve hangi kanunun neresine dokunulduğunu net bir şekilde ortaya koyalım:
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 3)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2022 Sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun
📌 DEĞİŞEN MADDE: 2022 Sayılı Kanun’un 5. Maddesi
Aşağıda bu maddedeki değişimin kimleri ve hangi durumu etkilediğini kıyaslamalı olarak görebilirsin:
1️⃣ Yersiz Ödenen Aylıkların Geri Alınmasında Faiz Hesabı
- Ne İle İlgili? Şartları taşımadığı halde haksız veya yersiz olarak 65 yaş aylığı (veya engelli/muhtaç aylığı) alan kişilerden, bu paraların devlet tarafından geri tahsil edilmesi sırasında işletilecek gecikme farkı/faizi ile ilgilidir.
- ❌ Eski Durum: Haksız alınan bu paraların devlete iadesi hesaplanırken, paranın alındığı dönemlerdeki Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan aylık TÜFE (enflasyon) oranları esas alınıyordu.
- ✅ Yeni Durum: Kanun metnindeki enflasyon (TÜFE) ibaresi tamamen çıkarılarak yerine doğrudan “kanuni faizi ile” ibaresi getirildi. Artık geri ödemelerde değişken enflasyon oranları üzerinden karmaşık bir hesaplama yapılmayacak; doğrudan standart kanuni faiz oranı işletilecek.
💡 İşin Özeti: 7578 sayılı Kanun’un 3. maddesi; 2022 sayılı Kanun’un 5. maddesini hedef alarak, yersiz alınan 65 yaş/muhtaçlık aylıklarının devlete geri ödenmesi sürecinde borcun enflasyona (TÜFE) göre değil, kanuni faize göre hesaplanmasını yasalaştırmıştır.
🏠👧 MADDE 4: Sosyal Hizmet Kuruluşlarında Yeni Sistem ve Güncel Tanımlar
Dostum, bu madde ile devletin sosyal hizmetler lügati (sözlüğü) baştan aşağı güncelleniyor ve sisteme yeni teknolojik/sosyal kavramlar dâhil ediliyor. Hemen değişimin röntgenini çekelim:
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 4)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDE: 2828 Sayılı Kanun’un 3. Maddesi (“Tanımlar” başlıklı madde)
Bu değişiklikle bazı eski tanımlar güncellenmiş (kıyaslı göreceğiz), kanuna ise yepyeni kavramlar eklenmiştir.
1️⃣ Güncellenen (Değişen) Tanımlar
- İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Sitesi (Alt Bent 6)
- ❌ Eski Durum: Daha genel ve dar kapsamlı bir tanımı vardı.
- ✅ Yeni Durum: Tanım çok daha detaylı hale getirildi. Artık özellikle suça sürüklenen, suç mağduru olan, sokaktaki tehlikelerle yüz yüze kalan ve refakatsiz (kimsesiz) çocukların psikososyal destek alacağı, geçici süreyle korunacağı yerler olarak tanımlanıyor. En önemli vurgu; bu tesislerin çocukların mağduriyet türüne, yaşına ve cinsiyetine göre ayrı ayrı yapılandırılmış güvenlikli yatılı kuruluşlar olmasıdır.
- Çocuk Evleri Sitesi (Alt Bent 12)
- ❌ Eski Durum: Kapsamı daha muğlaktı.
- ✅ Yeni Durum: “Korunma ihtiyacı olan çocukların bakımlarının sağlandığı aynı yerleşkede bulunan ev tipi sosyal hizmet birimleri” olarak çok daha net, sade ve anlaşılır bir çerçeveye oturtuldu.
2️⃣ Kanuna Yepyeni Eklenen Tanımlar
Daha önce 2828 sayılı Kanun’un metninde resmi olarak yer almayan şu kavramlar kanuna eklendi:
- 🚨 Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi (Yeni Alt Bent 17): Korunmaya muhtaç veya suça sürüklenen çocuklar hakkında mahkeme kararı çıkana veya en uygun hizmet modeli bulunana kadar, çocukların geçici olarak barındığı ve temel ihtiyaçlarının karşılandığı “güvenlikli ilk durak” tesisleridir.
- 🎯 İhtisaslaşma (Yeni Bent h): Çocuk bakım kuruluşlarının sıradan bir yurt gibi değil; çocukların yaşlarına, cinsiyetlerine ve psikolojik durumlarına özel olarak tasarlanıp ayrıştırılması (uzmanlaşması) kuralıdır.
- 💰 Sosyal ve Ekonomik Destek – SED (Yeni Bent ı): Ailesinin veya yakınının yanında bakılan çocuklara/gençlere ve reşit olduğu için devlet koruması biten kişilere devlet tarafından verilen maddi ve sosyal desteğin resmi kanuni adıdır.
- 👨👩👧 Koruyucu Aile (Yeni Bent j): Korunmaya muhtaç çocukların bakımını; belirli bir ödeme karşılığında veya tamamen gönüllü olarak üstlenen kişi veya ailelerin kanuni tanımıdır.
- 📹 Merkezî İzleme Sistemi (Yeni Bent k – Çok Önemli Yenilik): Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkezinde kurulan “Büyük Birader” diyebileceğimiz sistemdir. Tüm sosyal hizmet kuruluşlarındaki güvenlik kameraları eş zamanlı, kesintisiz ve yazılım destekli olarak Ankara’ya aktarılacaktır. Bakanlık bu sistemi doğrudan denetim, disiplin ve veri analizi için kullanacaktır.
💡 İşin Özeti: 7578 sayılı Kanun’un 4. maddesi; 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun 3. maddesindeki (Tanımlar) sözlüğü güncellemiş; çocuk koruma sistemindeki kurumların görev sınırlarını keskinleştirmiş, Koruyucu Aile ve SED yardımlarını kanuni zemine tam oturtmuş ve Merkezî İzleme Sistemi (Kamera Ağı) uygulamasını resmen başlatmıştır.
🛡️👨👩👧 MADDE 5: Koruyucu Ailelere Sosyal Güvenlik (İsteğe Bağlı Sigorta Primi) Desteği
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 5)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDE: 2828 Sayılı Kanun’un 23. Maddesi
Bu değişiklikle koruyucu aile sistemini teşvik etmek amacıyla kanuna yepyeni bir sosyal güvenlik hakkı eklenmiş ve metindeki bakanlık isimleri güncellenmiştir.
1. İsteğe Bağlı Sigorta Primi Desteği (Kanuna Eklenen Yeni Hak)
- ❌ Eski Durum: Koruyucu ailelerin kendi imkânlarıyla ödedikleri sosyal güvenlik (isteğe bağlı sigorta) primleri için devlet tarafından sağlanan nakdi bir destek veya geri ödeme kanunda yer almıyordu.
- ✅ Yeni Durum: Maddeye devrim niteliğinde yeni bir fıkra eklenmiştir. Buna göre; koruyucu aile sözleşmesi devam eden ailelerde, eşlerden birinin ay içinde 30 günden az çalışması veya tam gün çalışmaması sebebiyle kendi adına ödediği isteğe bağlı sigorta primi devlet tarafından karşılanacaktır.
- (Detay: Karşılanacak tutar, 5510 sayılı Kanun uyarınca prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanacak olup, primin ödendiğine dair belgenin (dekontun) ibraz edilmesi şartıyla her ay koruyucu aileye yapılan ödemelere ilave edilecektir.)
2. Eşin Vefatı Durumunda Güvencenin Devamlılığı
- ❌ Eski Durum: Koruyucu ailelere yönelik prim desteği olmadığı için, vefat durumunda güvencenin devamına dair bir hüküm de bulunmamaktaydı.
- ✅ Yeni Durum: Kanuna sosyal güvenceyi pekiştiren bir hüküm eklenmiştir. Bu kapsamda prim desteğinden yararlanan kişilerin eşlerinin vefat etmesi hâlinde dahi, sağ kalan eşin isteğe bağlı sigorta primlerinin devlet tarafından ödenmesine devam edileceği yasal güvence altına alınmıştır.
3. Kurumsal İsim Güncellemeleri ve Usul Belirleme
- ❌ Eski Durum: Madde metninde mülga (kaldırılmış) bakanlık isimleri olan “Maliye Bakanlığı” ve “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı” ifadeleri geçmekteydi.
- ✅ Yeni Durum: İlgili kurum isimleri güncel teşkilat yapısına uygun olarak “Hazine ve Maliye Bakanlığı” ile “Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı” şeklinde güncellenmiştir. Ayrıca, kanuna yeni eklenen isteğe bağlı sigorta ödemelerinin usul ve esaslarının da bu iki bakanlığın ortak çalışmasıyla belirleneceği ibaresi metne dâhil edilmiştir.
💰👨👩👧 MADDE 6: Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) Uygulamasının Yasal Çerçevesi
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 6)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
📌 EKLENEN MADDE: 2828 Sayılı Kanun’a eklenen Madde 25/A (“Sosyal ve ekonomik destek” başlıklı yeni madde)
Bu madde ile uygulamada var olan Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) sistemi, kuralları, sınırları ve şartları belirlenerek müstakil bir madde olarak doğrudan kanun metnine eklenmiştir.
1. SED Uygulamasının Amacı ve Kapsamı
- ❌ Eski Durum: Kanun metninde SED uygulamasının sınırları, süreleri ve yaş şartları bu kadar detaylı bir madde bütünlüğünde yer almıyordu.
- ✅ Yeni Durum: Temel kural olarak; çocukların kuruluş bakımına (yurtlara vb.) alınmadan, ailesi veya yakını yanında bakılması ilkesi kanuna işlenmiştir. Bu amaçla bölgesel şartlar dikkate alınarak ailelere maddi destek sağlanacağı hükme bağlanmıştır.
2. Ödeme Limitleri, Süreler ve Aile İçi Sınırlar
Kanuna eklenen yeni kurallarla destek ödemelerinin matematiksel ve zamansal sınırları kesin olarak çizilmiştir:
- Üst Sınır: Ödemeler hiçbir şekilde en yüksek devlet memuru aylığı (ek gösterge dâhil) tutarını aşamayacaktır. Ödenecek net miktar çocuğun yaşına ve eğitim durumuna göre hesaplanacaktır.
- Süreli Destek (Aylık): Düzenli ödenecek ekonomik destekler en fazla 2 yıla kadar verilebilecektir.
- Geçici Destek (Tek Seferlik): Acil ihtiyaçlar için verilecek destekler yılda en fazla 2 kez yapılabilecek ve bu miktar aylık üst sınırın 3 katına kadar çıkabilecektir.
- Kişi Sınırı: Sosyal ve ekonomik destek aynı ailede en fazla 2 kişi için sağlanacaktır.
3. Yaş Sınırı ve Eğitim İstisnası
- Temel Kural: SED yardımları kural olarak çocuğun 18 yaşını doldurmasına kadar sürer.
- İstisna (25 Yaş): Devlet korumasındayken veya SED alırken reşit olan (18’i dolduran) gençler, aralıksız olarak örgün yükseköğrenime (üniversite vb.) devam ettikleri sürece 25 yaşını tamamlayana kadar bu destekten faydalanabileceklerdir.
4. Haksız Yararlanma ve Geri Alma (Rücu)
- Kanuna eklenen bu güvenlik kuralı ile; çocuğa bakmakla yükümlü olan ebeveynin veya yakınının, şartları taşımadığı hâlde aktif bir şekilde (bilerek ve haksızca) devletten para aldığının tespiti hâlinde, ödenen meblağ devlet tarafından bu kişilerden tahsil (rücu) edilecektir.
🏢🔒 MADDE 7: Kapatılan Yatılı Kuruluşlarda Tasfiye İşlemleri ve Devlet Müdahalesi
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 7)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
📌 EKLENEN MADDE: 2828 Sayılı Kanun’a eklenen Madde 35/C (“Tasfiye işlemleri ve tedbirler” başlıklı yeni madde)
Bu madde ile özel sektöre veya tüzel kişilere ait olan ancak kanuna aykırılık sebebiyle devlet tarafından kapatılan bakım kuruluşlarındaki (yurtlar, bakım evleri vb.) mağduriyetleri önlemek için devlete acil müdahale yetkisi verilmiştir.
1. Valilik Tarafından Yönetime El Konulması
- ❌ Eski Durum: Kapatılma kararı verilen özel yatılı kuruluşlarda, içerideki hizmet alan kişilerin (çocuk, yaşlı, engelli vb.) nakil süreçlerindeki idari ve mali boşluk kanunda net bir prosedüre bağlanmamıştı.
- ✅ Yeni Durum: Hakkında kapatılma kararı verilen yatılı kuruluşlarda bakımın aksamaması için; merkezin idari, mali ve hukuki tüm işleri doğrudan Valilik tarafından yürütülecektir.
2. Hizmetin Devamlılığı ve Personel Desteği
- Süre Sınırı: Kapatılan kurumda bulunan ancak başka kuruma nakli hemen yapılamayan kişilere, uygun bir yer bulunana kadar Valilik idaresinde azami 6 ay daha hizmet verilmeye devam edilecektir.
- Personel Görevlendirmesi: Bu süreçte hizmetin aksamaması için, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı diğer devlet yurtlarında çalışan personeller geçici olarak kapatılan bu tesiste görevlendirilebilecektir.
3. Adli Süreçte İhtiyati Tedbir (Yönetimi Devralma)
- Özel bakım kuruluşlarının kurucu müdürü hakkında, kanunda sayılan ağır ihlallerden (şiddet, istismar, ağır ihmal vb.) dolayı adli kovuşturma açılırsa, bu dava sonuçlanana kadar Valilik kurumu kapatmadan tedbiren yönetimi devralma ve yukarıdaki tedbirleri uygulama yetkisine sahip olacaktır.
💼🏢 MADDE 8: Devlet Korumasında Yetişen Gençlerin İstihdam (İşe Yerleştirme) Hakkı ve Kuralları
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 8)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDE: 2828 Sayılı Kanun’un Ek 1. Maddesi
Bu değişiklikle, devlet koruması altında (yurtlarda, çocuk evlerinde veya koruyucu aile yanında) yetişen gençlerin kamu ve özel sektörde istihdam edilmesine yönelik kurallar tamamen yeniden yazılmış; başvuru şartları, eğitim kriterleri ve kota sistemleri çok daha sıkı ve net bir çerçeveye oturtulmuştur.
1. Kamuda İstihdam Hakkından Yararlanma Şartları (Tamamı Zorunludur)
Kamu kurumlarında işe yerleşebilmek için gençlerin aşağıdaki şartların tümünü birden taşıması zorunlu hâle getirilmiştir:
- Korunma/Bakım Kararı: Hakkında resmi korunma veya bakım tedbiri kararı alınmış olmak.
- Süre Şartı: Aralıklı da olsa en az 5 yıl kuruluş bakımı veya koruyucu aile hizmetinden fiilen yararlanmış olmak ve 18 yaşını (reşit) doldurduğu tarihte bu hizmetten yararlanmaya devam ediyor olmak.
- Vatandaşlık: Korunma kararının bittiği tarih itibarıyla Türk vatandaşı olmak.
- İzinsiz Ayrılmama (Yeni ve Kritik Şart): 14 yaşını doldurduğu tarihten itibaren, hizmet aldığı süre boyunca (kurumdan veya koruyucu aileden) toplamda 90 günden fazla izinsiz ayrılmamış (kaçmamış) olmak.
- Eğitim Şartı (Kritik Değişiklik): En az ortaöğretim (lise) mezunu olmak. (Önceki düzenlemelerde ilköğretim mezunları için de kadro açılabiliyorken, artık lise mezuniyeti asgari şarttır).
- Başvuru Süresi ve Yaş Sınırı: 18 yaşın doldurulduğu ve kararın bittiği tarihten itibaren en geç 5 yıl içinde Bakanlığa başvurmak ve başvuru tarihinde 30 yaşından gün almamış olmak.
2. Kamuya Yerleştirme Usul ve Esasları
Hak sahibi gençlerin devlet memurluğuna atanma süreçleri şu kurallara bağlanmıştır:
- İstihdam Kotası: Kamu kurumlarındaki toplam dolu kadro ve pozisyonların binde biri (%0,1) bu kapsamdaki gençler için ayrılır.
- Sınav Şartı: Yerleştirme işlemleri Bakanlık tarafından onaylanan hak sahipleri arasından merkezî sınav (KPSS vb.) sonuçlarına göre yapılır.
- Kadro Türü: Gençler, eğitim durumlarına ve varsa unvanlarına uygun kadrolara, unvanı olmayanlar ise standart memur kadrolarına yerleştirilir. Öğretmenlik mezunları ise yeni Öğretmenlik Mesleği Kanunu’na (Milli Eğitim Akademisi) tabi olarak istihdam edilir.
- Tek Seferlik Hak: Bu istihdam hakkı sadece bir defa kullanılabilir. Yerleşen veya ataması yapılan kişi hakkını kullanmış sayılır. Göreve başladıktan sonra üst öğrenim (üniversite vb.) bitirmek, doğrudan unvan değişikliği veya yeni bir atama hakkı vermez.
- Otomatik Kadro İhidası: Kişinin atama onayı alındığında, kuruma başka hiçbir bürokratik işleme gerek kalmadan otomatik olarak kadro açılır (ihdas edilir). Kişi işten ayrılırsa bu kadro anında iptal olur.
3. Özel Sektör İstihdam Teşviki (Hazine Desteği)
Devlet korumasında yetişen gençlerin özel sektörde iş bulmasını kolaylaştırmak için çok güçlü bir sigorta prim teşviki getirilmiştir:
- Eğitim Şartı Aranmaz: Birinci bölümdeki temel şartları (5 yıl kalma, 90 gün kaçmama vb.) sağlayan ancak lise mezunu olmadığı için kamuya giremeyenler de dâhil olmak üzere (öğrenim durumlarına bakılmaksızın), bu gençleri işe alan özel sektör işverenlerine teşvik verilir.
- 5 Yıllık Tam Destek: İşçinin işe giriş tarihinden itibaren 5 yıl süreyle; malullük, yaşlılık, ölüm sigortası, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası primlerinin hem işçi hem de işveren hisselerinin tamamı Hazine tarafından karşılanır.
- Şartlar: Bu destek doğrudan işverene sağlanan bir mali kolaylıktır, işçi bu tutarın kendi maaşına eklenmesini talep edemez. İşverenin teşvikten yararlanabilmesi için SGK bildirgelerini zamanında vermesi ve kendi ödemesi gereken diğer vergileri zamanında ödemesi şarttır.
📹🛡️ MADDE 9: Sosyal Hizmet Kuruluşlarında Merkezî İzleme (Kamera) Sistemi ve Veri Güvenliği
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 9)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
📌 EKLENEN MADDE: 2828 Sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 12
Bu madde ile (4. maddede tanımı yapılan) “Merkezî İzleme Sistemi”nin yatılı kurumlarda sahada nasıl uygulanacağı ve bu sistemden elde edilen kamera görüntülerinin (kişisel verilerin) nasıl korunacağı yasal güvence altına alınmıştır. Tamamen yeni bir uygulamadır.
1. Merkezî İzleme (Kamera) Sisteminin Kullanım Amaçları
Yatılı sosyal hizmet kuruluşlarında (yurtlar, bakım merkezleri vb.) yazılım destekli kamera sistemlerinin keyfi olarak değil, yalnızca aşağıdaki dört temel amaç doğrultusunda kullanılabileceği kanuna yazılmıştır:
- Sunulan bakım ve barınma hizmetlerinin kalite ve verimliliğini artırmak.
- Özel gereksinimli (engelli, yaşlı vb.) bireylerin ihtiyaçlarını hızlı tespit etmek.
- Kurum içerisinde olası suç işlenmesini (şiddet, istismar, ihmal) önlemek.
- Acil durumlara (sağlık sorunu, kaza vb.) erken müdahale edilmesini sağlamak.
2. Veri Saklama Süresi ve İmhası (KVKK Uyumu)
Kamera sistemlerinden elde edilen görüntülerin ve kişisel verilerin sonsuza kadar saklanması engellenmiştir:
- Kayıtlar, elde edildiği tarihten itibaren tam 2 yıl süreyle saklanacaktır.
- İki yılın sonunda, eğer bu görüntüler bir adli veya idari soruşturmaya (davaya veya disiplin dosyasına) delil olarak girmemişse, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) usullerine göre sistemden kesin olarak silinecektir.
3. Kesin Paylaşım Yasağı ve Mahremiyet Güvencesi
Devlet koruması altındaki bireylerin “özel hayatının gizliliği” ilkesi gereği katı bir kural getirilmiştir:
- Sistemde kayıtlı olan veriler ve görüntüler, mahkeme kararı (hâkim kararı) olmaksızın başka hiçbir resmi kurum, özel kuruluş veya şahıs ile kesinlikle paylaşılamaz.
4. İstisnai Kullanım: Anonimleştirme Şartı
Devletin geleceğe yönelik planlama yapabilmesi için tek bir istisna getirilmiştir:
- Bakanlık, kamu hizmetlerini geliştirmek ve yeni sosyal politikalar üretebilmek amacıyla bu görüntülerden faydalanabilir; ancak bunun için verilerin tamamen anonim hâle getirilmesi (kişilerin yüzlerinin, kimliklerinin ve ayırt edici özelliklerinin geri döndürülemez şekilde gizlenmesi/yok edilmesi) zorunludur.
📊📂 MADDE 10: Sosyal Yardım ve Hizmetlerde Geniş Kapsamlı Veri Toplama Yetkisi
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 10)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
📌 EKLENEN MADDE: 2828 Sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 13
Bu madde ile, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına sosyal yardımların daha adil ve objektif kriterlere göre dağıtılabilmesi ile ulusal stratejilerin belirlenebilmesi amacıyla geniş çaplı bir veri toplama, işleme ve arşivleme yetkisi verilmiştir. Tamamen yeni bir yasal altyapı oluşturulmuştur.
1. Kapsamlı Veri Talep Yetkisi (Kimlerin, Hangi Bilgileri İstenecek?)
- Kimleri Kapsıyor? Sosyal yardım veya hizmet başvurusunda bulunan kişiler, hâlihazırda bu hizmetlerden yararlananlar ve bu kişilerin hanesinde (aynı evde) yaşayan diğer bireyler.
- Hangi Veriler İsteniyor? Kişilerin ve hanelerinin; taşınır ve taşınmaz mal varlıkları, sosyal güvenlik, sağlık, gelir, gider, nüfus ve tüm mali durumlarına ilişkin her türlü bilgi ve belge.
- Kimlerden Talep Edilecek? Bakanlık bu verileri; gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerden, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden, kamu hizmeti sunan diğer kuruluşlardan ve sermayesinin yarısından fazlası devlete ait olan şirketlerden doğrudan talep etme yetkisine sahip kılınmıştır.
2. Elektronik İşlem ve Arşivleme Altyapısı
- Bakanlık, karar alma süreçlerini hızlandırmak için talep edilen bu verilerin temin edilmesi, işlenmesi, kaydedilmesi ve arşivlenmesi işlemlerinin tamamını elektronik ortamda (dijital sistemler üzerinden) yürütebilecektir.
3. Kişisel Verilerin İmhası ve Güvenliği (KVKK Uyumu)
- Toplanan mali, sağlık ve kişisel verilerin sınırsız süreyle saklanmasının önüne geçilmiştir. Bu veri ve bilgiler, kullanım amaçlarının sona ermesi veya 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca belirlenen imha şartlarının gerçekleşmesi hâlinde sistemden kesin olarak silinecek/imha edilecektir.
4. Düzenleme ve Yürütme Yetkisi
- Bu devasa veri havuzunun nasıl yönetileceğine, kimlerin erişebileceğine ve güvenliğin nasıl sağlanacağına dair tüm usul ve esasları belirleme yetkisi, çıkarılacak bir yönetmelikle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına verilmiştir.
👩👧💸 MADDE 11: Kadın Konukevlerinde (Sığınmaevleri) Kalanlara Harçlık Desteği
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 11)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
📌 EKLENEN MADDE: 2828 Sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 14
Bu madde ile kadın konukevlerinde kalan, geliri olmayan kadınlara ve onların çocuklarına devlet tarafından verilecek “harçlık” uygulaması kesin bir yasal zemine oturtulmuştur.
1. Kadınlara Yönelik Harçlık Desteği
- Kimler Yararlanacak? Kadın konukevi hizmetinden yararlanan, geliri bulunmayan veya komisyon/meslek elemanı kararıyla “yeterli geliri olmadığı” tespit edilen kadınlar.
- Şartı Nedir? Bu kadınlara, 6284 sayılı Kanun kapsamında zaten bir geçici maddi yardım (maaş) bağlanmamış olması gerekmektedir.
- Tutar ve Kesinti: İlgili kanun oranlarına göre hesaplanan tutar, hiçbir kesinti yapılmaksızın “net harçlık” olarak ödenecektir.
2. Çocuklara Yönelik Harçlık Desteği
- Kapsam: Konukevinde annesiyle birlikte kalan; öğrenim gören veya öğrenimine devam etmese bile ücretli bir işte çalışmayan çocuklar.
- Tutar: Bu çocuklara, devletin kendi çocuk bakım kuruluşlarında (yurtlarında) kalan çocuklara verdiği miktar kadar, hiçbir kesinti yapılmaksızın net harçlık verilecektir.
⏳⚖️ MADDE 12: Yeni Düzenlemelere Geçiş Süreci ve Kazanılmış Hakların Korunması (Geçici Madde)
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 12)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
📌 EKLENEN MADDE: 2828 Sayılı Kanun’a eklenen Geçici Madde 20
Bu madde; yukarıda (Madde 5, 6 ve 8’de) sayılan yeni kuralların geçmişe dönük nasıl uygulanacağını, kimlerin muaf tutulacağını ve geçiş sürecini düzenleyen çok kritik bir “uyum” maddesidir.
1. Geriye Dönük Ödeme Talep Edilememesi (Geçmişe Sünger)
- Kanunun 5. maddesiyle getirilen “koruyucu aileye sigorta primi desteği” ve 6. maddesiyle getirilen “SED yardımları” için, bu kanun yürürlüğe girmeden önceki dönemler için devletten geriye dönük para (bedel) talep edilemeyecektir.
2. Kamuda İstihdam İçin “5 Yıl Şartı”na Yaş Kademesi (İstisna)
- Maddede, devlet memuru olabilmek için kurumda “en az 5 yıl” kalma şartı getirilmişti. Ancak bu kanun çıkmadan önce zaten devlet korumasında olan çocuklar mağdur olmasın diye yaşlarına göre bir indirim (kademe) yapılmıştır. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte;
- 16 yaşını doldurmuş olanlar için: 5 yıl yerine 2 yıl kalınması yeterli sayılacaktır.
- 15 yaşını doldurmuş olanlar için: 5 yıl yerine 3 yıl kalınması yeterli sayılacaktır.
- 14 yaşını doldurmuş olanlar için: 5 yıl yerine 4 yıl kalınması yeterli sayılacaktır.
3. Eski Hak Sahiplerine 12 Aylık Ek Süre (Af / Fırsat)
- Bu yeni, zorlaştırılmış kurallar (lise mezuniyeti, 5 yıl şartı vb.) yürürlüğe girmeden önce zaten kamuda istihdam hakkı kazanmış ama bunu hiç kullanmamış/başvurmamış olan kişilere bir şans daha verilmiştir.
- Bu kişiler kanun yürürlüğe girdikten sonra 12 ay (1 yıl) içinde Bakanlığa başvurdukları takdirde, yeni zorlu şartlara değil, kendi dönemlerindeki eski (esnek) usul ve esaslara göre işe yerleştirileceklerdir.
4. 90 Gün İzinsiz Ayrılmama (Kaçmama) Kuralında Temiz Sayfa
- maddede getirilen “kurumdan toplam 90 günden fazla izinsiz ayrılmamış olma” kuralı için geçmişe yönelik af getirilmiştir. Bu kanun yürürlüğe girmeden önce kurumdan izinsiz ayrılan (kaçan) çocukların eski günleri hesaba katılmayacak, sayaç bu kanunla birlikte sıfırdan başlayacaktır.
🏷️🏥 MADDE 13: Darülaceze’ye Yönelik Katma Değer Vergisi (KDV) İstisnası
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 13)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDE: 3065 Sayılı Kanun’un 17. Maddesi (2. Fıkra, ‘b’ Bendi)
Bu değişiklikle birlikte, 1. maddede Gelir Vergisi yönünden sağlanan avantaj, Katma Değer Vergisi (KDV) boyutuyla da tamamlanmış ve hayır kurumu desteklenmiştir.
KDV İstisnasının Kapsama Alınması
- ❌ Eski Durum: Kanunun ilgili maddesinde yer alan ve bazı kamu kurumlarına, derneklere veya vakıflara eğitim, bilim, kültür ve dayanışma amaçlı yapılan bedelsiz teslim ve hizmetleri (ayni bağışları) KDV’den istisna tutan listede Darülaceze ismen yer almamaktaydı.
- ✅ Yeni Durum: Madde metnine “Darülacezeye,” ibaresi eklenmiştir. Böylece; şirketlerin, esnafın veya tüzel kişilerin Darülaceze’ye yapacakları bedelsiz mal teslimleri ve hizmet ifaları KDV’den istisna (muaf) tutulmuştur.
🚌🏛️ MADDE 14: Ücretsiz Seyahat Gelir Desteği Yönetiminde Yetki Devri ve Kurumsal Güncelleme
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 14)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 4736 Sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
📌 DEĞİŞEN MADDE: 4736 Sayılı Kanun’un 1. Maddesi (8. ve 9. Fıkralar)
Bu madde, özellikle engelli, yaşlı vb. vatandaşların toplu taşımadaki ücretsiz seyahat hakları karşılığında, taşıma işletmecilerine (özel halk otobüsleri, deniz motorları vb.) devlet tarafından ödenen “gelir desteğinin” yönetimini ve kurumsal muhataplarını yeniden düzenlemektedir.
1. Yönetmelik Çıkarma Yetkisinin Paylaşılması (8. Fıkra Değişikliği)
- ❌ Eski Durum: Ücretsiz seyahat hakkına ve işletmecilere yapılacak gelir desteği ödemelerine dair usul ve esasları belirleyen yönetmelik, ilgili bakanlıkların görüşü alınarak sadece Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından hazırlanıp çıkarılmaktaydı.
- ✅ Yeni Durum: Hem mülga (kaldırılan) bakanlık isimleri güncellenmiş hem de yetki genişletilmiştir. Yönetmelik artık, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından “müştereken” (ortaklaşa) hazırlanacaktır.
2. Gelir Desteği Ödemelerinde Yetki Devri ve Süre İptali (9. Fıkra Değişikliği)
- ❌ Eski Durum: Toplu taşıma işletmecilerine yapılacak “gelir desteği” ödemeleri doğrudan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinden karşılanıyor ve ilgili meblağlar Maliye Bakanlığı ile birlikte belirleniyordu. Ayrıca kanun metninde bu ödemelerin usullerine dair işlemler için “altı ay içinde” şeklinde bir süre kısıtlaması bulunuyordu.
- ✅ Yeni Durum: Şehir içi ulaşım sistemlerinin belediyeler (yerel yönetimler) ile olan doğrudan bağlantısı gözetilerek; gelir desteği ödemelerine ilişkin temel yetki ve bütçe kullanımı doğrudan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na devredilmiştir. Ödenecek tutarların tespiti işlemi ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılacaktır. Ayrıca işlemleri kısıtlayan “altı ay içinde” ibaresi kanun metninden tamamen çıkarılarak idareye esneklik sağlanmıştır.
👶🏭 MADDE 15: İşçilerin (Özel Sektör) Analık ve Koruyucu Aile İzinlerinde Değişiklik
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 15)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 4857 Sayılı İş Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDE: 4857 Sayılı Kanun’un 74. Maddesi (“Analık halinde çalışma ve süt izni” başlıklı madde)
Tıpkı 2. maddedeki devlet memurları (657 Sayılı Kanun) düzenlemesinde olduğu gibi, bu madde ile özel sektörde çalışan kadın işçilerin doğum izinleri artırılmış ve koruyucu aile olan işçilere yeni bir hak tanınmıştır.
1. Analık (Doğum) İzni Sürelerinin Uzatılması
- ❌ Eski Durum: Kadın işçilerin (çoğul gebelikler hariç) doğum sonrasında 8 hafta, toplamda ise 16 hafta analık izni süresi bulunmaktaydı. (Ücretsiz izin başlangıcı da 16 haftanın, çoğul gebelikte 18 haftanın bitimine endeksliydi).
- ✅ Yeni Durum: Doğum sonrası izin 16 haftaya, toplam analık izni süresi ise 24 haftaya yükseltilmiştir. Altı aya kadar talep edilebilen “ücretsiz izin” hakkı da artık bu 24 haftalık (çoğul gebelikte 26 haftalık) yeni sürenin bitiminden itibaren başlatılacaktır.
2. Doğuma Kadar Çalışabilme Süresi (Doktor Onayıyla)
- ❌ Eski Durum: Sağlık durumu elverişli olan kadın işçiler, doktor raporu ile doğuma 3 hafta kalana kadar işyerinde çalışmaya devam edebiliyor, kalan süreyi doğum sonrasına aktarabiliyordu.
- ✅ Yeni Durum: Bu sınır değiştirilmiştir. Sağlık durumu uygun olan kadın işçiler doktor onayı ile doğuma 2 hafta kalana kadar çalışabileceklerdir.
3. Koruyucu Aile İzni (Kanuna Eklenen Yeni Hak)
- ❌ Eski Durum: İş Kanunu’nda işçiler için tanımlanmış özel bir “koruyucu aile izni” mekanizması bulunmuyordu.
- ✅ Yeni Durum: Eşiyle birlikte veya tek başına koruyucu aile olan işçiye, çocuğun aileye teslim edildiği tarihten itibaren kendi talebi üzerine 10 gün ücretsiz izin verileceği yasal güvence altına alınmıştır. (Not: Memurlarda bu hak “ücretli mazeret izni” iken, işçiler için “ücretsiz izin” olarak yasalaşmıştır.)
👨🍼🏭 MADDE 16: İşçilerin Babalık İzninin Uzatılması
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 16)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 4857 Sayılı İş Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDE: 4857 Sayılı Kanun’un Ek 2. Maddesi (“Mazeret izni” başlıklı madde)
Bu madde, özel sektörde çalışan erkek işçilerin babalık izni süresini doğrudan uzatan önemli bir sosyal hak güncellemesidir.
Ücretli Babalık İzni Süresi
- ❌ Eski Durum: 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddesine göre; eşi doğum yapan erkek işçiye 5 gün ücretli mazeret (babalık) izni verilmekteydi.
- ✅ Yeni Durum: Kanundaki ilgili bentte yer alan “beş” ibaresi “on” olarak güncellenmiştir. Artık eşi doğum yapan özel sektör işçilerine doğrudan 10 gün ücretli babalık izni verilecektir.
🚫🏫 MADDE 17: Çocukların Bulunduğu Alanlarda Katı İstihdam ve İşletme Yasağı
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 17)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu
📌 EKLENEN MADDE: 5395 Sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 1 (“Çalıştırma yasağı” başlıklı yeni madde)
Bu madde ile Çocuk Koruma Kanunu’na yepyeni ve son derece katı bir güvenlik tedbiri eklenmiştir. Belirli ağır suçlardan hüküm giymiş kişilerin, çocukların yoğun olarak bulunduğu alanlarda çalışması ve bu tür yerleri işletmesi kesin yasal güvence ile yasaklanmıştır.
1. Yasağın Kapsamı (Kimleri ve Nereleri Kapsıyor?)
- Yasaklı Kişiler: Adli sicil ve arşiv kayıtlarında; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki, uyuşturucu imal/ticareti ve kullanımını kolaylaştırma, müstehcenlik, fuhuş, insan ticareti veya kasten öldürme suçlarından kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunan şahıslar.
- Yasaklı Mekânlar: Kamuya, özel sektöre veya sivil toplum kuruluşlarına ait olan; okullar, okul servisleri, okul kantinleri, yurtlar, kreşler, gündüz bakımevleri, çocuk kulüpleri, çocuk oyun evleri, internet kafeler, e-oyun salonları, çocuk spor okulları, adli görüşme odaları ve çocuk hizmet birimleri.
- Yasağın Niteliği: Belirtilen suçlardan sabıkası olan kişiler bu iş yerlerini şahsen işletemez, bu yerlerde işçi olarak çalıştırılamaz ve hiçbir sıfatla fiilen görev alamaz.
2. İşletme ve Ruhsat İptali Süreci
- Yeni Ruhsat Verilmemesi: Yukarıdaki kapsama giren kişilere, sayılan iş yerlerini açmaları veya işletmeleri için kesinlikle izin veya ruhsat verilmeyecektir.
- Mevcut İşletmecilerin Durumu: Eğer bu iş yerlerinin söz konusu sabıkalı kişilerce işletildiği tespit edilirse, kişiye iş yerini devretmesi için 6 ay süre verilecek, ancak bu sürede iş yerini fiilen işletmesine izin verilmeyecektir. Devir işlemi 6 ay içinde yapılmazsa tüm izin ve ruhsatlar ilgili kurumlarca derhâl iptal edilecektir.
3. Çalışanlar İçin “6 Ayda Bir Belge” Zorunluluğu
- Kapsam dâhilindeki iş yerlerinde (okul, kreş, servis, kantin vb.) çalışan tüm personeller, adli sicil ve arşiv bilgilerine dayanılarak oluşturulan ve bu iş yerlerinde çalışabileceklerini gösteren resmî belgeyi altı ayda bir işverene sunmak (ibraz etmek) zorundadır.
4. Kurallara Uymayan İşverenlere Yönelik Ağır Yaptırımlar
Yasağa aykırı olarak bu kişileri çalıştıran işverenlere, mülki idare amiri (Vali/Kaymakam) tarafından kademeli ve ağır yaptırımlar uygulanacaktır:
- 1. Aşama (İlk Tespit): Kurallara aykırı çalıştırılan her bir kişi başına brüt asgari ücretin 3 katı tutarında idari para cezası verilir.
- 2. Aşama (Israr Hâli): Cezanın tebliğinden itibaren 1 ay içinde aykırılık giderilmezse (kişi işten çıkarılmazsa), ceza artırılarak her bir kişi başına brüt asgari ücretin 7 katı tutarında yeniden idari para cezası kesilir.
- 3. Aşama (Ruhsat İptali): İkinci cezanın tebliğinden itibaren 1 ay daha geçmesine rağmen aykırılık hâlen devam ediyorsa, işletmenin tüm izin ve ruhsatları derhâl iptal edilir.
(Bu maddenin sahada nasıl uygulanacağına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ortaklaşa çıkarılacak bir düzenleme ile belirlenecektir.)
🤰💰 MADDE 18 ve 19: Doğum Yapan Sigortalılara SGK Tarafından Ödenen Rapor Parasında (İşgöremezlik Ödeneği) Süre Uzatımı
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 18 ve 19)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDELER: 5510 Sayılı Kanun’un 15. ve 18. Maddeleri
Bu iki madde, 2. madde (Memurlar) ve 15. madde (İşçiler) ile uzatılan analık izin sürelerinin, SGK tarafından ödenecek geçici işgöremezlik ödeneğine (halk arasındaki adıyla analık rapor parasına) uyarlanmasını sağlamaktadır.
1. Doğum Sonrası SGK Ödeneği Süresinin İki Katına Çıkarılması
- ❌ Eski Durum: Sigortalı kadınlara, doğumdan önceki 8 hafta ve doğumdan sonraki 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için SGK tarafından geçici işgöremezlik ödeneği veriliyordu. (Çoğul gebeliklerde bu süreye eklemeler yapılıyordu).
- ✅ Yeni Durum: Kanundaki ilgili süreler güncellenmiştir. Artık sigortalı kadınlar doğumdan önceki 8 hafta ve doğumdan sonraki 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftalık süre boyunca SGK’dan işgöremezlik (rapor) parası alabileceklerdir. (Doğum sonrası ana süre 16 haftaya çıkarıldığı için, çoğul gebeliklere dair eski özel süre ibareleri metinden çıkarılarak sistem sadeleştirilmiştir.)
2. Doğuma Kadar Çalışabilme Süresi ve Ödenek Aktarımı
- ❌ Eski Durum: Sağlık durumu uygun olan sigortalı kadın, doktor raporuyla doğuma 3 hafta kalana kadar çalışabiliyor ve çalıştığı bu sürelerin parasını (ödeneğini) doğum sonrasına aktarabiliyordu.
- ✅ Yeni Durum: Çalışma mevzuatındaki diğer değişikliklere paralel olarak bu süre güncellenmiştir. Artık sağlık durumu uygun olan kadın sigortalılar, doktor onayı ile doğuma 2 hafta kalana kadar çalışabilecek ve ödenek haklarını doğum sonrasına daha uzun süreyle aktarabileceklerdir.
🏢📉 MADDE 20: Şirketlerin Darülaceze’ye Yaptığı Bağışlarda Kurumlar Vergisi İndirimi
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 20)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
📌 DEĞİŞEN MADDE: 5520 Sayılı Kanun’un 10. Maddesi (“Diğer İndirimler” başlıklı madde)
Bu madde, Kanunun 1. maddesinde “Gelir Vergisi” (şahıslar/şahıs şirketleri) için getirilen Darülaceze avantajının, “Kurumlar Vergisi” (Anonim, Limited şirketler vb.) boyutunu tamamlayan düzenlemedir.
Kurumlar Vergisi Matrahından İndirim Hakkı
- ❌ Eski Durum: Kurumlar Vergisi Kanunu’nda; Kızılay, Yeşilay gibi kurumlara yapılan makbuzlu bağışların tamamının kurum kazancından (vergi matrahından) indirilebileceği belirtiliyor ancak bu özel listede Darülaceze ismen yer almıyordu.
- ✅ Yeni Durum: Kanunun ilgili fıkrasına “Darülacezeye,” ibaresi eklenmiştir. Böylece sermaye şirketleri (A.Ş., Ltd. Şti. vb.) ve diğer kurumlar vergisi mükellefleri, ticari işletmeleri hariç olmak üzere doğrudan Darülaceze’ye yaptıkları nakdi ve ayni bağışların tamamını Kurumlar Vergisi beyannamelerinde indirim konusu yapabilecek (vergiden düşebilecek) duruma gelmiştir.
🎮🌐 MADDE 21: İnternet Kanununa Dijital “Oyun” ve “Oyun Platformu” Tanımlarının Eklenmesi
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 21)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
📌 DEĞİŞEN MADDE: 5651 Sayılı Kanun’un 2. Maddesi (“Tanımlar” başlıklı madde)
Bu madde ile kamuoyunda “İnternet Kanunu” olarak bilinen 5651 sayılı Kanun’un tanımlar bölümüne, günümüz dijital dünyasının en büyük sektörlerinden biri olan video oyunları ve oyun platformlarına dair yepyeni hukuki kavramlar eklenmiştir.
Kanuna İlk Kez Giren Dijital Oyun Kavramları
- ❌ Eski Durum: İnternet hukukumuzu düzenleyen temel kanunda dijital oyunlara, oyun geliştiricilerine veya Steam, Epic Games gibi oyun satış/dağıtım platformlarına dair özel bir hukuki tanım bulunmuyordu. Bu durum, oyunlar üzerinden işlenen suçlarda veya hukuki uyuşmazlıklarda muhatap bulmayı zorlaştırıyordu.
- ✅ Yeni Durum: Kanuna aşağıdaki 4 yeni kavram eklenerek oyun ekosistemindeki tüm aktörler yasal olarak tanımlanmıştır:
- Oyun (Yeni Bent ş)
İnternet üzerinden dağıtılan veya güncellenen, elektronik ortamda çevrim içi (online) veya çevrim dışı (offline) oynanabilen tüm dijital oyunlar hukuki tanıma kavuşmuştur.
- Oyun Dağıtıcı (Yeni Bent t)
Üretilen dijital oyunları son kullanıcıya (oyuncuya) ulaştırmak için satış kanallarını yöneten, lisans anahtarlarını üreten/koordine eden ve bu süreçte mali veya teknik olarak aracılık hizmeti sunan kişi veya şirketlerdir.
- Oyun Geliştirici (Yeni Bent u)
Dijital oyunun kendisini veya içeriklerini tasarlayan, bunların yazılım kodlarını (altyapısını) geliştiren veya bu geliştirme sürecini doğrudan yöneten (stüdyolar, yazılımcılar vb.) kişi veya şirketlerdir.
- Oyun Platformu (Yeni Bent ü)
İnternet üzerinden dijital oyunların ve ek paketlerin (DLC vb.); sergilenmesi, satışı, dağıtımı, indirilmesi veya oynanması için yazılımsal altyapı sunan, oyuncuların oyunlara erişimini ve kendi aralarındaki etkileşimini sağlayan (örneğin; Steam, PlayStation Network, Xbox Live vb.) büyük yapılar kanunda resmen “Oyun Platformu” olarak tanımlanmıştır.
📱🛑 MADDE 22: Sosyal Medya Platformlarına Yönelik Yaş Sınırı, Ebeveyn Kontrolü ve Ağır Yaptırımlar
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 22)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
📌 DEĞİŞEN MADDE: 5651 Sayılı Kanun’un Ek 4. Maddesi (Sosyal Ağ Sağlayıcıları ile İlgili Madde)
Bu madde ile Türkiye’de faaliyet gösteren ve milyonlarca kullanıcısı olan sosyal ağ sağlayıcılarına (Instagram, TikTok, X, YouTube vb.) yönelik son derece radikal, çocukları koruma odaklı ve yaptırımı ağır yeni kurallar getirilmiştir.
1. 15 Yaş Altına Sosyal Medya Yasağı (Fıkra 7)
- ❌ Eski Durum: Kanunda sosyal medya platformlarına yönelik bağlayıcı ve kesin bir yaş doğrulama/kısıtlama mekanizması bulunmuyordu.
- ✅ Yeni Durum: Sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hiçbir şekilde hizmet sunamaz. Platformlar, bunun için yaş doğrulama da dâhil olmak üzere tüm teknik tedbirleri almak zorundadır. 15 yaşını doldurmuş olan çocuklara ise yetişkinlerden ayrıştırılmış (çocuklara özgü ve güvenli) bir hizmet sunulması yasal zorunluluk hâline getirilmiştir.
2. Zorunlu Ebeveyn Kontrol Araçları (Yeni Fıkra 20)
Sosyal medya platformları, açık ve kullanışlı ebeveyn kontrol araçları sağlamakla yükümlü kılınmıştır. Bu araçlar şunları içermek zorundadır:
- Çocukların hesap ayarlarının ebeveyn tarafından kontrol edilmesi.
- Platform içindeki satın alma, kiralama veya ücretli üyelik işlemlerinin kesinlikle ebeveyn iznine/onayına bağlanması.
- Çocuğun sosyal medyadaki kullanım (ekran) süresinin izlenmesi ve ebeveyn tarafından sınırlandırılabilmesi.
3. Aldatıcı Reklamların Engellenmesi (Yeni Fıkra 21)
- Platformlar, kullanıcıları mağdur eden aldatıcı reklamları engelleyici teknik tedbirleri almakla yasal olarak sorumlu tutulmuştur.
4. Dev Platformlara (Günlük 10 Milyon+ Kullanıcı) Özel Sıkı Kurallar (Yeni Fıkra 22 ve 23)
Türkiye’den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan dev sosyal medya platformları için yaptırım ve aksiyon süreleri daraltılmıştır:
- 🚨 1 Saatte Müdahale: Gecikmesinde sakınca bulunan acil hâllerde (milli güvenlik, kamu düzeni vb. konuları kapsayan 8/A maddesi kararlarında), platformlar kendilerine iletilen kararı derhâl ve en geç 1 saat içinde uygulamak zorundadır.
- 🛑 Yeniden Yüklenmeyi Önleme: Platformlar, mahkeme veya kurum tarafından daha önce “çıkarılmasına veya engellenmesine” karar verilen bir içeriğin, başka hesaplarca yeniden platforma yüklenmesini (yayınlanmasını) engelleyecek filtreleme tedbirlerini almak zorundadır.
5. Kurallara Uymayan Platformlara Yönelik Kademeli Ağır Yaptırımlar
Yükümlülüklerini yerine getirmeyen veya kesilen idari para cezalarını ödemeyen sosyal medya şirketlerine uygulanacak yaptırımlar şu şekilde güncellenmiştir:
- 1. Aşama (Reklam Yasağı): Cezanın tebliğinden itibaren 30 gün içinde ödeme yapılmazsa veya kurala uyulmazsa, BTK Başkanı tarafından platforma Türkiye’den reklam verilmesi yasaklanır. Türk şirketleri bu platformla sözleşme yapamaz ve para transfer edemez.
- 2. Aşama (%50 Bant Daraltma): Reklam yasağından sonraki 3 ay içinde hâlen kurala uyulmazsa, BTK Başkanı sulh ceza hâkimliğine başvurarak platformun internet trafiği bant genişliğini %50 oranında daraltabilir (uygulamayı yavaşlatabilir).
- 3. Aşama (%90 Bant Daraltma): Hâkim kararından sonraki 30 gün içinde yükümlülük hâlen yerine getirilmezse, bant genişliği %90 oranına kadar daraltılabilir (uygulamaya erişim fiilen durma noktasına gelir).
(Erişim sağlayıcılar, mahkemenin verdiği yavaşlatma kararını en geç 4 saat içinde uygulamak zorundadır. Platform yükümlülüğünü yerine getirdiği anda cezalar ve yavaşlatma tedbirleri otomatik olarak kalkar.)
🎮💻 MADDE 23: Dijital Oyun Platformlarına Getirilen Yeni Yükümlülükler ve Yaptırımlar
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 23)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUN: 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
📌 EKLENEN MADDE: 5651 Sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 5
Bu madde ile (21. maddede tanımları yapılan) Steam, Epic Games, PlayStation Store, Xbox ağı gibi büyük “Oyun Platformları” ilk kez ciddi yasal yükümlülükler ve yaptırımlar altına alınmıştır.
1. Yaş Sınıflandırması (Derecelendirme) Zorunluluğu
- Oyun platformları, usulüne uygun olarak yaş derecelendirmesi (sınıflandırması) yapılmayan oyunları kullanıcılara sunamaz.
- İstisna: Eğer bir oyun henüz derecelendirilmemişse, platform bu oyunu ancak ve ancak “en yüksek yaş kriterine (örneğin 18+ veya Yetişkin)” dâhil etmek şartıyla kataloğunda tutabilir. Aksi hâlde derecelendirilmemiş içerikleri sistemden çıkarmak zorundadır.
2. Türkiye Temsilcisi Bulundurma Şartı
- Türkiye’den günlük erişimi 100 binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun platformları, resmi makamların (Kurum, adli merciler vb.) taleplerini yerine getirmek üzere Türkiye’de resmi bir temsilci (gerçek veya tüzel kişi) belirlemek zorundadır.
- Bu temsilcinin iletişim bilgileri, platformun internet sitesinde kolayca erişilebilir şekilde yayınlanmak zorundadır.
3. Ebeveyn Kontrol Araçları ve Harcama Onayı
Oyun platformları, ebeveynlerin çocuklarının faaliyetlerini denetleyebilmesi için açık ve kullanışlı ebeveyn kontrol araçları sağlamakla yükümlü kılınmıştır. Bu sistem şunları zorunlu kılar:
- Çocukların hesap ayarlarının ebeveynler tarafından kontrol edilebilmesi.
- Oyun satın alma, kiralama, oyun içi harcama ve ücretli abonelik gibi tüm mali işlemlerin kesinlikle ebeveyn iznine veya onayına tabi tutulması.
4. BTK’ya Bilgi ve Belge Sunma Yükümlülüğü
- Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK); platformun kurumsal yapısı, bilişim altyapısı ve veri işleme mekanizmaları hakkında detaylı bilgi talep edebilir. Platformlar bu verileri, BTK tarafından verilecek süre içinde (en fazla 15 gün) kuruma iletmek zorundadır.
5. Kademeli Ceza ve Bant Daraltma (Yavaşlatma) Yaptırımları
Belirlenen bu kurallara (temsilci atama, ebeveyn kontrolü, yaş sınırı vb.) uymayan oyun platformlarına son derece katı, dört aşamalı bir yaptırım süreci uygulanacaktır:
- 1. Aşama (İlk Ceza): Kurallara uymayan platforma resmi bildirim yapılır. 30 gün içinde eksiklik giderilmezse, platforma 1 Milyon TL’den 10 Milyon TL’ye kadar idari para cezası kesilir.
- 2. Aşama (İkinci Ceza): İlk cezanın tebliğinden sonra 30 gün daha geçer ve kurala uyulmazsa, bu kez 10 Milyon TL’den 30 Milyon TL’ye kadar ikinci bir idari para cezası verilir.
- 3. Aşama (%30 Bant Daraltma): İkinci cezaya rağmen 30 gün içinde adım atılmazsa, BTK Başkanı mahkemeye başvurarak oyun platformunun internet trafiğini (indirme/bağlanma hızını) %30 oranında yavaşlatabilir.
- 4. Aşama (%50 Bant Daraltma): Yavaşlatma kararından sonra 30 gün daha geçerse, bant genişliği daraltma oranı %50’ye kadar çıkarılabilir (Platform fiilen kullanılamaz hâle gelir).
💡 Uzlaşma / İndirim Durumu: Eğer platform bu süreçlerin herhangi bir yerinde kurallara uyup yükümlülüğünü yerine getirirse; bant daraltma (yavaşlatma) kararı derhâl iptal edilir ve kesilen idari para cezalarının tamamı değil, sadece dörtte biri (1/4’ü) tahsil edilir.
🎖️👶 MADDE 24: Silahlı Kuvvetler, Sahil Güvenlik ve Jandarma Personelinin Doğum, Evlat Edinme ve Koruyucu Aile İzinleri
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 24)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL KANUNLAR:
- 926 Sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu (Madde 128)
- 2692 Sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu (Ek Madde 11)
- 2803 Sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu (Ek Madde 3)
Bu madde, daha önceki maddelerde memurlar (657 Sayılı Kanun) ve işçiler (4857 Sayılı Kanun) için getirilen sosyal hak genişletmelerini; TSK, Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan tüm subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaş kadrolarına birebir yansıtmak amacıyla hazırlanmıştır.
Aşağıdaki değişiklikler, yukarıda sayılan üç teşkilatın personeli için de ortak olarak uygulanacaktır:
1. Analık (Doğum) İzni Sürelerinin Uzatılması
- ❌ Eski Durum: Kadın personelin doğum sonrasında 8 hafta, toplamda ise 16 hafta analık izni süresi bulunmaktaydı.
- ✅ Yeni Durum: Doğum sonrası izin 16 haftaya, toplam analık izni süresi ise 24 haftaya yükseltilmiştir. Bu sayede kadın güvenlik güçlerinin doğum sonrası bebekleriyle geçirecekleri ücretli izin süresi büyük oranda artırılmıştır.
2. Doğuma Kadar Çalışabilme Süresi
- ❌ Eski Durum: Sağlık durumu elverişli olan personel, doktor raporu ile doğuma 3 hafta kalana kadar görevine devam edebiliyordu.
- ✅ Yeni Durum: Bu süre diğer kanunlara uyumlu hâle getirilmiş olup, sağlık durumu uygun olan personel doktor onayı ile doğuma 2 hafta kalana kadar çalışabilecektir.
3. Evlat Edinme İzinlerinde Kapsamın Genişletilmesi
- ❌ Eski Durum: İzin hakları daha çok sadece evlat edinen kadın personel üzerinden tanımlanıyordu ve izin başlangıcı mahkeme/vesayet onayına bağlanmıştı. Erkek personeli ve eşin evlat edinmesi durumlarını kapsayan net bir çerçeve yoktu.
- ✅ Yeni Durum: En fazla üç yaşında bir çocuğu evlat edinen personele (kadın veya erkek) veya eşi evlat edinen personele, çocuğun fiilen teslim edildiği tarihten itibaren 8 hafta süre ile aylıklı (ücretli) izin hakkı getirilmiştir. Bu hakkın kullanımı için resmi mahkeme kararı beklenmeyecek, çocuğun “fiilen teslim edilmesi” iznin başlaması için yeterli sayılacaktır.
4. Koruyucu Aile İzni (Kanunlara Eklenen Yeni Hak)
- ❌ Eski Durum: İlgili güvenlik teşkilatlarının personel kanunlarında, koruyucu aile olan personel için tanımlanmış özel bir izin hakkı bulunmuyordu.
- ✅ Yeni Durum: Eşiyle birlikte veya tek başına koruyucu aile olan subay, astsubay, uzman jandarma veya uzman erbaşa, çocuğun aileye teslim edildiği tarihten itibaren kendi talebi üzerine 10 gün izin verileceği yasal güvence altına alınmıştır.
🏛️🌍 MADDE 25 ve 26: Darülaceze’nin Hizmet Sınırlarının Genişletilmesi ve Yeni Faaliyet Alanları
📌 Değişiklik Yapan Kanun: 7578 Sayılı Torba Kanun (Madde 25 ve 26)
📌 DEĞİŞİKLİĞE UĞRAYAN ASIL MEVZUAT: 12 Nisan 1332 (1916) Tarihli Darülaceze Nizamnamesi (Tüzüğü)
Bu iki madde ile asırlık hayır kurumu Darülaceze’nin kuruluş tüzüğünde tarihi bir güncelleme yapılarak hizmet sınırları İstanbul dışına ve hatta yurt dışına taşınmış, kuruma yeni sosyal yardım araçları tanımlanmıştır.
1. Coğrafi Kısıtlamanın Kaldırılması (Madde 25)
- ❌ Eski Durum: 1916 tarihli tarihi nizamnamede yer alan “ancak Dersaadet’de mütevellid veya mütevattın olub da” (sadece İstanbul’da doğan veya İstanbul’da ikamet eden) ibaresi sebebiyle Darülaceze’nin hizmetleri sadece İstanbul ile sınırlıydı.
- ✅ Yeni Durum: Bu kısıtlayıcı ibare metinden tamamen çıkarıldı ve yerine “Darülaceze yurt içinde ve ilgili mevzuata göre yurt dışında da hizmet verebilir.” cümlesi eklendi. Artık Darülaceze ulusal ve uluslararası çapta faaliyet gösterebilecektir.
2. Gıda Bankacılığı ve Aşevi Hizmeti (Madde 26)
- ❌ Eski Durum: Darülaceze’nin gıda bankacılığı ve doğrudan aşevi hizmeti sunmasına dair tüzüğünde spesifik bir görev tanımı bulunmuyordu. (1. maddedeki vergi indirimini tamamlayan kısımdır).
- ✅ Yeni Durum: Kanuna eklenen Madde 25/A ile Darülaceze’nin ihtiyaç sahipleri için resmen gıda bankacılığı faaliyetinde bulunabileceği ve aşevi hizmeti verebileceği yasal zemine oturtulmuştur.
⏳👶 GEÇİCİ MADDE 1: Uzatılan Doğum İzinlerinde Geçiş Süreci (Kritik Başvuru Süresi!)
📌 Kapsam: Madde 2 (Memurlar), Madde 15 (İşçiler) ve Madde 24 (Askeri Personel)
Bu geçici madde, kanunla 16 haftadan 24 haftaya çıkarılan analık (doğum) izinlerinin, halihazırda doğum yapmış ve eski sisteme göre iznini kullanmakta olan (veya izni yeni biten) annelere nasıl uygulanacağını düzenler.
Hak Kaybını Önleyen Geçiş Kuralı:
Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla eski 16 haftalık izni dolmuş olan ANCAK 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla doğumun üzerinden henüz 24 hafta geçmemiş olan personel bu haktan yararlanabilecektir.
- 🚨 Aksiyon Şartı: Bu durumdaki annelerin, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 iş günü içerisinde kurumlarına talepte bulunmaları zorunludur.
- Talepte bulunan annelere derhâl 8 hafta ilave analık izni verilecektir.
📅⚖️ MADDE 27 ve 28: Yürürlük ve Yürütme
Bu maddeler, kanunun hangi tarihlerde aktif olacağını ve kim tarafından yürütüleceğini belirler:
Yürürlük Tarihleri (Madde 27)
- 6 Ay Sonra Yürürlüğe Girecek Olanlar (Fıkra a): Kanunun 22. ve 23. maddeleri (Sosyal medya ağlarına ve dijital oyun platformlarına getirilen 15 yaş sınırı, ebeveyn kontrolleri, temsilci atama ve bant daraltma cezaları). Platformlara teknik altyapılarını kurmaları için 6 aylık bir uyum süresi tanınmıştır.
- Hemen Yürürlüğe Girecek Olanlar (Fıkra b): Diğer tüm maddeler (Darülaceze vergi indirimleri, doğum/koruyucu aile izinleri, SED yardımları, kurum bakımından ayrılanların istihdamı, çocukların bulunduğu alanlardaki çalışma yasakları vb.) Resmî Gazete’de yayımlandığı gün itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Yürütme Yetkisi (Madde 28)
- Bu kanun hükümlerini uygulamaya ve yürütmeye Cumhurbaşkanı yetkili kılınmıştır.
